czyli kilka słów o Ig Noblach.
O Ig Noblach zwanych kiedyś anty noblami (ignoble - ang. niegodziwy, nędzny - ale się nie przywiązujcie do tego tłumaczenia) wystarczająco opowiedział Łukasz Lamza w wykładzie, który udostępniam Wam poniżej. W wykładzie wyjaśniono postępujący proces nadawania wagi wydarzeniu, które w domyśle ma być przede wszystkim jednym z narzędzi popularyzacji nauki. Spokojnie, Pan Łukasz nie stosuje trudnej matematycznej terminologii. Dlatego też materiał powinien być dobrze zrozumiany przez uczniów szkoły średniej i co ambitniejszym uczniów podstawówki.
Myślę, że nie będę powtarzał głównych fragmentów wykładu (historii nagrody Nobla, Antynobla i Ig Nobla), o charakterze tych nagród oraz siły ich przekazu. Jedyne, co chciałbym podkreślić wtórując za Panem Łukaszem to potrzeba stworzenia ważnej nagrody dla odkryć i badań, które w związku z powagą nagrody Nobla nie mogą z założenia jej otrzymać. Zapraszam do obejrzenia wykładu.
Nagrody za 2019 r. będą wręczone 14 września tego roku (12 września będziemy znali nagrodzonych).
Ja się skupię na nagrodach Ig Nobla z dziedziny matematyki. W tym materiale pominę dziedziny pokrewne łącznie z ekonomią.
1993
Choć nagroda przyznawana jest od 1991 to w 1993 roku wręczono pierwszego Ig Nobla z matematyki. To jeszcze czasy, gdy Ig Nobel nazywany był antynoblem. Nagroda miała charakter prześmiewczy, świat naukowy przez nią wypowiadał swoją dezaprobatę do pseudonauki.
Otrzymał ją Robert Faid (inżynier jądrowy, autor) za książkę z 1988, w szczególności za użycie statystyki w celu wyliczenia prawdopodobieństwa że Gorbaczow jest Antychrystem. Wyniki są tak absurdalne, że odsyłam Was do źródła w celu analizy. Przy tak "poważnej pracy" boję się, że popełnię błąd w interpretacji.
MATHEMATICS: Robert Faid of Greenville, South Carolina, farsighted and faithful seer of statistics, for calculating the exact odds (710,609,175,188,282,000 to 1) that Mikhail Gorbachev is the Antichrist. [REFERENCE: "Gorbachev! Has the Real Antichrist Come?"]
(źródło: https://www.improbable.com/ig/winners/ )
Poszukując potwierdzenia tych wyników znalazłem inne, niestety rozbieżne. Co nie dziwi przy tak dokładnej analizie. Nie pozostaje nic innego, jak zakupić książkę i dotrzeć do materiału źródłowego. Może wtedy mnie oświeci.
1994
Źródło: https://www.improbable.com/ig/1994/1994-math.html
Zastanawialiście się ilu z nas będzie potępionych? Kościół Baptystów w Alabamie zrobił to za nas. Wg ich matematycznych wyliczeń to aż 46% "badanej populacji" obejmującej hrabstwa w Alabamie.
Klasyczna metoda naukowa:
- znajdź grupę badawczą,
- przyjmij warunki badania,
- policz, co się da policzyć.
Zabrakło kilku elementów dobrego badania, ale co ja tam wiem. Niepotrzebne są grupy kontrolne, niepotrzebna jest powtarzalność wyników. Tu sprawa jest tak oczywista, że nie trzeba przejmować się drobnostkami. Niech ta prawie połowa populacji się martwi. To w końcu oni będą potępieni (choć teraz tak myślę że i ja powinienem zacząć się przejmować).
Poniżej przepis na takie badanie:
- wybierz sobie kilka hrabstw, na polskie warunki kilka powiatów,
- w każdym z badanych regionów sprawdź, ilu jest mieszkańców i ilu z nich nie jest zapisanych do konkretnej grupy (w badaniu z Alabamy - ilu jest niezapisanych do Kościoła Baptystów w 1990 r.),
- sprawdź z ogólnodostępnych baz ile w danym rejonie jest zwolenników konkurencji,
- potem skonstruuj sobie znaną tylko tobie metodę obliczeniową czy to na palcach, w pamięci, czy w Excelu, aby postraszyć tych, którzy nie są zwolennikami twojej teorii.
Po więcej szczegółów odsyłam do https://www.improbable.com/ig/1994/1994-math.html
Oczywiście badania statystyczne w oparciu o struktury społeczne mają sens, jednak materia tego konkretnego badania nawet dla zadeklarowanych Baptystów powinna być zagadką. Jak sięgniemy po narzędzia znane z teologii (a nie jestem tu specjalistą) wydaje mi się, że nawet Baptysta mógł tak nagrzeszyć, że potępienie także go spotka.
Ooo, niechcący wysuwam nowe hipotezy do tego "badania", które sugerują, że potępionych powinno być więcej. Może ja Ig Nobla dostanę.
1995
Ten rok dla matematyki był rokiem smutnym. Nie wręczono nagrody z tej dziedziny. Matematyka zniknęła z mapy świata naukowego w wydaniu Ig Nobla na 3 lata. Ale na pocieszenie to pierwsze rozdanie nagród, które ma oficjalne opublikowane nagranie video z ceremonii.
1998
Tak ważnego badania nie mogłem pominąć. Statystyka została użyta przy tworzeniu raportu o oryginalnym tytule:
"The Relationships Among Height, Penile Length, and Foot Size."
Pytanie: czy wysokość i rozmiar stopy może służyć do określenia długości penisa? Przychodzą nam z pomocą kanadyjscy naukowcy, którzy przebrnęli przez ogrom badań i analiz, po to abyśmy my nie musieli tego robić. I wiecie co? Uwaga! Będzie teraz spojler z podsumowania raportu:
Nie ma potwierdzonej korelacji!
STATISTICS: Jerald Bain of Mt. Sinai Hospital in Toronto and Kerry Siminoski of the University of Alberta for their carefully measured report, "The Relationships Among Height, Penile Length, and Foot Size."
https://www.improbable.com/ig/winners/#ig1995
Wg mojej opinii druga połowa lat 90' to moment, kiedy Ig Nobel z roli prześmiewczej staję się powoli narzędziem do nagradzania za odwagę poszukiwania odpowiedzi na pytania nużące wielu z nas. Te pytania nie zawsze wydają się poważne, ale odpowiedź na nie często wymaga zaangażowania świata naukowego. Potwierdza to ewolucję tej nagrody prezentowaną w wykładzie z wstępu.
A po 1998 kolejne długie oczekiwanie na powrót królowej nauk. Wielki comeback matematyki nastąpi dopiero w 2002 r. Ale to już zupełnie inna opowieść ...