100-lecie niepodległości i matematyka w zaborze rosyjskim

Pominę tutaj wywody historyczne, w których są mocniejsi ode mnie. Skupię się na samym aspekcie edukacji matematyki na przykładzie książki: "Zbiór Zadań Arytmetycznych dla szkół średnich męskich i żeńskich" M.A. Baraniecki, S. Dickstein, I. Wereszczagin i inni. Tak! Dobrze czytacie męskich i żeńskich. Przed drugą wojną światową nie mielibyście okazji spoglądać na typków/typiarki (czy jak się teraz mówi?) z klasy o przeciwnej płci! 

Wydanie, które mam w ręku pochodzi z czasów pierwszej wojny światowej,  Jest to już ósme wydanie, wydanie drugie pochodzi z 1907. Zakładając, że podręcznik wznawiano co rok, to możemy wnioskować, że pierwsze pochodzi 1906 r. czyli chwilę po osłabieniu rusyfikacji. Organizacja, która była patronem tego i wielu innych podręczników napisanych w języku polskim to Polska Macierz Szkolna. Powstała ona w 1905 r. na terenach Królestwa Polskiego. Moje wydanie pochodzi już z czasów gdy PMS była zdelegalizowana i działała w konspiracji.

Historia - ważna sprawa. Teraz zbliżamy się do obchodów 100 rocznicy niepodległości. Idę o zakład, że w Waszych szkołach na lekcjach i zajęciach dodatkowych intensywnie poruszacie ten temat. Ja pójdę w trochę innym kierunku:

Czy zadawałeś sobie pytanie jakie zadania rozwiązywali Wasi pradziadowie i prababcie. Jeśli tak to postaram się zaspokoić Waszą ciekawość:

100 letnie zadania na stulecie niepodległości

Zadanie 1:

"2285. Wieśniak ...

... szedł ze wsi do miasta; pierwszego dnia przeszedł 0,17 całej drogi, drugiego 0,33, trzeciego o 0,075 więcej, aniżeli drugiego. Jaką część drogi przeszedł wieśniak w ciągu pierwszych 3 dni?"*

Jak widzisz, już u Twoich pradziadków sprawdzano umiejętność zapisywania równań. Dam Wam chwilę zanim udostępnię odpowiedzi, zarówno do tego zadania jak i kolejnych:

Zadanie 2:

"2660. Mularze ...

... wznieśli budynek w 120 dni, pracując dziennie 10\(\frac{1}{2}\) godziny. Gdyby ci sami mularze pracowali dziennie po 11\(\frac{1}{4}\) godziny to w ile dni wznieśliby ten budynek?"*

Pojęcie nadgodzin pojawiło się w kodeksie pracy w 1974 r. Pytanie, czy na początku XX wieku za dodatkowo poświęcony czas płacono premie?  🙂

Zadanie 3:

"3289. Pies ...

... spostrzegł zająca w odległości 50 swoich skoków; pies robi 3 skoki w tym samym przeciągu czasu, w jakim zając robi 4, lecz wielkość dwóch skoków psa równa się wielkości 3 skoków zająca. Ile skoków zrobi zając, nim pies go dogoni?"*

A do tego zadania ciekawostka: zadanie niemal, że identyczne pojawiło się na UMK Toruń w latach 2006/2007 jako zadanie z zestawu zadań przygotowawczych do Konkursu Przedmiotowego z matematyki dla gimnazjów dla uczniów województwa kujawsko-pomorskiego. Jak widać okres ważności wiedzy w matematyce jest "nieco" dłuższy niż w dziedzinach typu fizyka, informatyka czy elektronika. Dlatego w tych nadchodzących dniach, jak spotkasz się ze swoją starszyzną plemienną poza rozmową o wolności, wojnach i tym, jaka to teraz młodzież jest zła (wiem stereotyp - nie popieram, ale cytuję youtube'owych magików) zaskocz swojego dziadka lub babcię i zapytaj:

  • jakie zadanie z matematyki pamięta?

Wielu z Was się zdziwi, że poza nieużywaną już polszczyzną treści są nadal podobne. A i pewnie się nieźle uśmiejecie,  bo poza przytoczonymi tu wieśniakami, mularzami, psami i zającami zadania czasem były wymyślne. W roli głównej ze względu na ówczesne czasy występowali koloniści, ruble i kopiejki, później fiat 126p, lokomotywa, obywatel. Kto z Was widział zadanie o spirytusie lub wódce w książce do nauki matematyki w szkole średniej? Na chemii tematyka alkoholi się pojawia, ale raczej w kontekście grupy związków organicznych, niż w kontekście produktu. Teraz to nie do pomyślenia, ale wcześniej każdy rachmistrz musiał znać się na wyliczeniu wartości litra używki (patrz zadanie 3390 z opisywanej książki). Ze względu na ustawę o przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie przytoczę tu jego treści. Zainteresowanych odsyłam do źródeł lub do Waszych przodków.

*"Zbiór Zadań Arytmetycznych dla szkół średnich męskich i żeńskich" M.A. Baraniecki, S. Dickstein, I. Wereszczagin i inni. wyd. 1916 Moskwa

100-lecie niepodległości i matematyka w zaborze rosyjskim
5 (100%) 3 głos[ów]

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.